گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح فردیس»؛ نشست خبری معاون آموزشی وزارت علوم صبح امروز برگزار شد.

واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این نشست گفت: امتحانات مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها، همسو با کلاس‌های حضوری، به‌صورت حضوری برگزار می‌شود.

وی با اشاره به آغاز تدریجی بازگشت دانشگاه‌ها به آموزش حضوری پس از پایان جنگ، افزود: کلاس‌های درس و امتحانات مقاطع تحصیلات تکمیلی هر دو به‌صورت حضوری پیگیری خواهند شد.

واحدی ادامه داد: در همین راستا، برخی دانشگاه‌ها در حال حاضر مشغول برگزاری امتحانات حضوری برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی هستند.

معاون آموزشی وزارت علوم تصریح کرد: امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی مانند کلاس‌های درس‌شان به‌صورت حضوری است. برخی دانشگاه‌ها در حال برگزاری امتحانات مقطع تحصیلات تکمیلی هستند.

واحدی گفت: امتحانات مقطع کارشناسی مانند کلاس هایشان در تاریخ های اعلامی دانشگاه‌ها به صورت مجازی خواهد بود.

معاون آموزش وزارت علوم درپاسخ به پرسشی درباره ضرورت ایجاد یا بازنگری رشته‌های دانشگاهی متناسب با نیازهای جدید کشور اظهار کرد: با توجه به شرایط و نیازهای جدیدی که در کشور شکل گرفته است، موضوع بازنگری در برخی رشته‌ها و همچنین ایجاد رشته‌های جدید مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: در بخش‌های مختلف از جمله شیوه‌های نوآوری و اختراع، ساختار رشته‌ها و همچنین شیوه‌های پذیرش دانشجو، موضوعاتی مطرح شده که در برنامه‌ریزی‌های وزارت علوم پیش‌بینی شده است. به‌ویژه در حوزه رشته‌های راهبردی که کشور به آنها نیاز دارد، تسهیلات و حمایت‌های ویژه‌ای در نظر گرفته‌ایم.

معاون آموزشی وزارت علوم با تأکید بر ضرورت حرکت دانشگاه‌ها به سمت حل مسائل کشور تصریح کرد: رویکرد ما این است که دانشگاه‌ها بیش از گذشته مسئله‌محور باشند و در جهت پاسخ به نیازهای واقعی جامعه و کشور فعالیت کنند.

واحدی در ادامه درباره زمان برگزاری آزمون سراسری و نحوه آغاز سال تحصیلی جدید گفت: همان‌طور که اعلام شده، آزمون سراسری در روزهای ۲۹ و ۳۰ مرداد برگزار خواهد شد.

وی ادامه داد: بر اساس برآوردهای موجود، دو سناریوی محتمل برای اعلام نتایج وجود دارد. در سناریوی نخست ممکن است نتایج تا حدود نیمه آبان‌ماه اعلام شود که در این صورت، مشابه سال‌های گذشته نیمسال اول به‌صورت فشرده برای دانشجویان جدید برگزار خواهد شد.

معاون آموزشی وزارت علوم اضافه کرد: سناریوی دوم که احتمال آن نیز کم نیست، این است که اعلام نتایج به آذرماه موکول شود. در این حالت، عملاً امکان برگزاری نیمسال اول برای دانشجویان جدید وجود نخواهد داشت و ورود این دانشجویان به دانشگاه‌ها از نیمسال دوم انجام می‌شود.

واحدی تأکید کرد: برنامه‌ریزی ما این است که در صورت امکان، شرایط به گونه‌ای پیش برود که دانشجویان بتوانند از نیمسال اول تحصیل خود را آغاز کنند؛ اما در نهایت تصمیم‌گیری نهایی به شرایط پس از برگزاری آزمون سراسری و روند اعلام نتایج بستگی خواهد داشت.

معاون آموزشی وزارت علوم در تشریح وضعیت نظام آموزش عالی کشور در سال تحصیلی جاری، این سال را به دلیل تلاقی با حوادث دی‌ماه و شرایط خاص کشور، دوره‌ای متفاوت و ویژه توصیف کرد و گفت: با توجه به نوسانات شرایط از فروردین‌ماه تاکنون، اولویت اصلی وزارت علوم حفظ امنیت و سلامت جسمی و روانی دانشجویان، استادان و کارکنان بوده و بر همین اساس، در مقاطعی آموزش‌ها به صورت مجازی برگزار شد. افزایش شکاف میان بودجه و هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به چالش‌های اقتصادی این حوزه اظهار داشت: در حال حاضر سهم آموزش عالی از بودجه کل کشور بین ۲ تا ۳ درصد است. این در حالی است که تنها در سال گذشته، هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها بیش از ۵۰ درصد رشد داشته که این موضوع منجر به ایجاد ناترازی بودجه‌ای جدی در حوزه آموزش عالی شده است.

تغییر پارادایم؛ کاهش اصرار بر دریافت مدرک دانشگاهی

 واحدی یکی از چالش‌های بنیادین امروز را تغییر نگرش داوطلبان به تحصیلات آکادمیک دانست و تصریح کرد: شاهد نوعی تغییر پارادایم در سطح جامعه هستیم؛ به طوری که بسیاری از داوطلبان دیگر مانند گذشته اصراری برای دریافت مدرک دانشگاهی ندارند. وی افزود: آمار‌ها نیز این موضوع را تایید می‌کند؛ به گونه‌ای که در آزمون سراسری سال ۱۴۰۴، تعداد داوطلبان به حدود ۹۸۰ هزار نفر کاهش یافته که در مقایسه با ارقام بالای یک میلیون نفر در سال‌های گذشته، نشان‌دهنده روندی کاهشی است.

کاهش جمعیت دانشجویی و سهم ۵۰ درصدی زنان

معاون وزیر علوم با ارائه آماری از روند جمعیت دانشجویی کشور گفت: تعداد دانشجویان از حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. از این تعداد، حدود ۲ میلیون نفر در مقطع کارشناسی، ۵۰۰ هزار نفر در کارشناسی ارشد و مابقی در مقاطع دکتری، دکترای حرفه‌ای و کاردانی مشغول به تحصیل هستند. وی خاطرنشان کرد: بر اساس آخرین داده‌های آماری، ۵۰.۷ درصد از جمعیت دانشجویی کشور را زنان و ۴۹.۳ درصد را مردان تشکیل می‌دهند. استان‌های «دانشجوپذیر» در صدر آمار واحدی در ادامه به پراکندگی جغرافیایی دانشجویان اشاره کرد و گفت: بر اساس نسبت دانشجو به جمعیت، استان سمنان بیشترین تعداد دانشجو به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت را به خود اختصاص داده است و استان‌های یزد و تهران در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

اختیار دانشگاه‌ها در برگزاری دروس عملی وی درباره نحوه فعالیت دانشگاه‌ها در شرایط فعلی نیز یادآور شد: با ایجاد آرامش نسبی، آموزش در مقطع تحصیلات تکمیلی به صورت حضوری دنبال شد، اما در مقطع کارشناسی همچنان بر بستر مجازی باقی ماند. با این حال، دانشگاه‌ها این اختیار را داشتند که دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی را در صورت فراهم بودن شرایط، به صورت حضوری و فشرده برگزار کنند. معاون آموزشی وزارت علوم در پایان بر لزوم توجه به تعاریف بین‌المللی در مقایسه آماری دانشگاه‌ها تاکید کرد و یادآور شد که ساختار‌های خاصی مانند دانشگاه آزاد اسلامی و پیام‌نور با واحد‌های متعدد، نیازمند دقت ویژه در محاسبات و آمار‌های تطبیقی هستند.

وی اظهار کرد: مجموعه سرمایه‌گذاری و بودجه‌ای که به آموزش عالی اختصاص می‌یابد، بین ۲ تا ۳ درصد از بودجه کل کشور است.

وی افزود: این در حالی است که هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها رشد چشمگیری داشته و تنها در سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که موجب افزایش شکاف میان نیاز‌های آموزش عالی و منابع مالی موجود شده و نوعی ناترازی بودجه‌ای را در این حوزه رقم زده است.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان گفت: بر اساس آمار‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از هر ۱۰ نفر بیکار در کشور، ۴ نفر دارای مدرک دانشگاهی هستند.

وی ادامه داد: در بسیاری از کشورها، به‌ویژه اقتصاد‌هایی که ظرفیت جذب نیروی انسانی متخصص را دارند، بین ۶۰ تا ۸۵ درصد دانش‌آموختگان در همان سال اول فارغ‌التحصیلی جذب بازار کار می‌شوند، اما شرایط اقتصادی کشور ما در حال حاضر چنین ظرفیتی را فراهم نکرده است.

واحدی تأکید کرد: اشتغال رابطه مستقیمی با رشد اقتصادی دارد و طبیعتاً رشد اقتصادی خارج از حیطه اختیارات آموزش عالی است. در سال‌هایی که رشد اقتصادی مطلوب بوده، نرخ اشتغال نیز افزایش یافته و هر زمان رشد اقتصادی کاهش یافته، اشتغال نیز با افت مواجه شده است.

وی با بیان اینکه جنگ اخیر چالش‌های موجود را تشدید کرده است، گفت: در جریان تجاوز دشمن، بیش از ۳۰ دانشگاه کشور به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم مورد اصابت قرار گرفتند و خسارات گسترده‌ای به زیرساخت‌های آموزش عالی وارد شد.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به تلفات انسانی افزود: در وزارت علوم پنج نفر از اعضای هیئت علمی به شهادت رسیدند، همچنین ۸۷ دانشجوی وزارت علوم و ۲ استاد و ۱۶۹ دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی نیز در این حوادث جان خود را از دست دادند.

وی ادامه داد: علاوه بر خسارات زیرساختی و انسانی، پیامد‌های اجتماعی و اقتصادی جنگ از جمله تشدید بیکاری، افزایش تمایل به مهاجرت، محدودیت در تعاملات بین‌المللی، فشار اقتصادی و تضعیف منابع مالی نیز بر آموزش عالی اثرگذار بوده است.

افت کیفیت آموزشی و تجربه سایر کشور‌ها

واحدی با اشاره به پیامد‌های آموزشی جنگ گفت: بروز اختلال در فرآیند‌های آموزشی و کاهش کیفیت یادگیری از جمله تبعات جنگ است که آثار آن به‌مرور زمان نمایان می‌شود.

وی با استناد به مطالعات بین‌المللی افزود: به‌عنوان نمونه، رتبه علمی روسیه در پی بحران‌های اخیر ۲۹ پله کاهش یافته، در سوریه بیش از ۵۰ درصد اعضای هیئت علمی مهاجرت کرده‌اند و در لبنان نیز ۷۷ درصد دانشجویان کاهش تمرکز در یادگیری را تجربه کرده‌اند.

معاون آموزشی وزارت علوم در عین حال تأکید کرد: با وجود تمامی این چالش‌ها، آموزش عالی ایران از سرمایه‌های ارزشمندی برخوردار است و تاکنون دستاورد‌های قابل توجهی داشته است.

وی گفت: جایگاه علمی ایران که در مقاطع مختلف رتبه‌های ۱۴ تا ۱۶ جهانی را تجربه کرده، یکی از ویترین‌های افتخار کشور محسوب می‌شود. همچنین دسترسی به آموزش عالی در کشور به‌طور گسترده توسعه یافته است.

واحدی افزود: توسعه درون‌زای فناوری، تأمین نیاز صنایع در شرایط پیچیده تحریم و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها در حوزه‌های مختلف، از جمله سرمایه‌های راهبردی آموزش عالی کشور است.

تحقق ۶۰ درصدی اهداف برنامه ششم در آموزش عالی

وی با اشاره به عملکرد آموزش عالی در اجرای برنامه ششم توسعه اظهار کرد: طبق ارزیابی‌های انجام‌شده، متوسط تحقق اهداف برنامه ششم در میان دستگاه‌های اجرایی کشور بین ۲۲ تا ۲۵ درصد بوده است، در حالی که این میزان در حوزه آموزش عالی بین ۵۵ تا ۶۰ درصد برآورد می‌شود.

معاون آموزشی وزارت علوم خاطرنشان کرد: این آمار نشان می‌دهد که آموزش عالی با وجود محدودیت منابع، عملکرد قابل قبولی داشته است؛ با این حال، با توجه به چالش‌های جدی پیش‌رو، لازم است برای شرایط پساجنگ تدابیر جدید و متناسبی اتخاذ شود و نمی‌توان با همان روش‌های گذشته ادامه داد.

 معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در ادامه نشست خبری خود با اصحاب رسانه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه سیاست‌گذاری آموزشی اظهار کرد: تدوین و ابلاغ آیین‌نامه‌ها برای تسهیل شرایط آموزشی و تقویت تاب‌آوری در دوران پساجنگ در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: آیین‌نامه بهره‌گیری از آموزش مجازی در دوره‌های حضوری با امکان استفاده تا سقف ۲۵ درصد، در دی‌ماه ابلاغ شد. همچنین پیگیری زیرساخت‌های آموزش هوشمند و اقدامات تثبیتی و تنظیم‌گری در سه لایه شامل تدوین بسته جامع سیاستی آموزشی، هماهنگی نهادی و حکمرانی، و نیز پایش، ارزیابی و پشتیبانی انجام شده است.

۷۰ درصد کلاس‌های مجازی برگزار شد

معاون آموزشی وزارت علوم با ارائه آماری از وضعیت آموزشی هفته نخست سال ۱۴۰۵ گفت: بر اساس گزارش‌ها، حدود ۷۰ درصد کلاس‌ها به‌صورت مجازی برگزار شد و نزدیک به ۳۰ درصد کلاس‌ها برگزار نشد که عمدتاً مربوط به دروس عملی و آزمایشگاهی بوده است.

وی تصریح کرد: این آمار نشان می‌دهد تداوم آموزش برقرار بوده، اما تحقق آموزش کامل به دلیل ماهیت برخی دروس امکان‌پذیر نبوده است.

واحدی با اشاره به چالش‌های آموزش مجازی اظهار کرد: مهم‌ترین مشکل، اختلالات اینترنتی بوده است؛ به‌گونه‌ای که ۶۶ درصد گزارش‌ها از بروز اختلال در اینترنت حکایت دارد، ۸ درصد وضعیت را ناپایدار اعلام کرده‌اند و تنها ۲۸ درصد از اینترنت پایدار برخوردار بوده‌اند.

وی افزود: مشکلات زیرساختی، مسائل روحی و روانی دانشجویان، کاهش مشارکت، کمبود تجهیزات و آشنایی ناکافی برخی استادان و دانشجویان با بستر‌های مجازی از دیگر چالش‌های این حوزه بوده است.

معاون آموزشی وزارت علوم خاطرنشان کرد: مطالعات جهانی پس از دوران کرونا نیز نشان می‌دهد آموزش مجازی به‌تنهایی کافی نیست و باید به‌عنوان مکمل آموزش حضوری مورد استفاده قرار گیرد. رویکرد صفر و صدی در این زمینه کارآمد نیست و الگوی مناسب، بهره‌گیری ترکیبی از آموزش حضوری و مجازی است.

بازگشت تدریجی به آموزش حضوری

وی با اشاره به آغاز تدریجی آموزش حضوری گفت: ابلاغیه‌های لازم به دانشگاه‌ها ارسال شد و برخی دانشگاه‌ها از ۹ خرداد، برخی از ۱۶ و برخی از ۲۳ خرداد کلاس‌های حضوری خود را آغاز کردند، به‌ویژه در مقطع تحصیلات تکمیلی.

واحدی افزود: امتحانات تحصیلات تکمیلی به‌صورت حضوری در حال برگزاری است و سایر دانشگاه‌ها نیز برنامه‌ریزی لازم را انجام داده‌اند. اما در مقطع کارشناسی به دلیل فراهم نبودن شرایط، امتحانات به‌صورت مجازی برگزار می‌شود.

واکنش معاون آموزشی به حمله به مدرسه میناب

معاون آموزشی وزارت علوم در بخش دیگری از سخنان خود به حمله به مدرسه میناب اشاره کرد و گفت: در روز‌های ابتدایی جنگ، حمله به این مدرسه منجر به شهادت ۱۵۶ نفر از جمله ۱۲۰ دانش‌آموز و ۲۲ معلم شد؛ رخدادی که به تعبیر وی یک فاجعه انسانی بود.

وی تأکید کرد: این واقعه نباید فراموش شود و لازم است علاوه بر سوگ اجتماعی و بزرگداشت شهدا، به یک سرمایه پایدار اجتماعی و آموزشی تبدیل شود.

واحدی افزود: اهداف این اقدام شامل پیوند میان حافظه تاریخی و توسعه علمی، تقویت عدالت آموزشی، آینده‌سازی و ترویج فرهنگ مقاومت و تاب‌آوری است.

پیش‌بینی جایزه ملی و بورسیه تحصیلی

وی از پیش‌بینی دو اقدام مشخص در این زمینه خبر داد و گفت: نخست، «جایزه ملی سرآمدی آموزشی» با تأکید بر جلوه‌های ویژه معلمی در سطح استانی و ملی طراحی شده است.

معاون آموزشی وزارت علوم ادامه داد: همچنین بورسیه تحصیلی «مسیر میناب» برای ۱۵۶ دانش‌آموز شهید این واقعه پیش‌بینی شده است تا آرمان‌های آنان در مسیر علمی و آموزشی کشور تداوم یابد.

واحدی تصریح کرد: اعلام رسمی و رونمایی از این برنامه‌ها در بازدید از محل حادثه انجام خواهد شد.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان

انتهای خبر/